astronomia: najważniejsze informacje

Wielkie pytania o małe czerwone kropki. Najważniejsze odkrycie teleskopu Jamesa Webba

Sebastian J. Szybka
Teleskop Jamesa Webba dostrzegł nowego rodzaju obiekty astronomiczne. Jeszcze nie wiemy, czym one są, ale już namieszały w nauce.
Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (ilustracja) // NASA

Małe Czerwone Kropki na zdjęciach z teleskopu Webba. Oto co sugerują astronomowie

Marta Lotka
Niepozorne czerwone kropki zaobserwowane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba otwierają nowy rozdział badań kosmosu. Wiele wskazuje na to, że kryją się za…
Nagroda Przewroty / Centrum Nauki Kopernik

Przewroty dzieją się nie tylko w szkołach.

Wojciech Brzeziński, Ewelina Jurasz, Anna Samsel, Adrianna Kaczmarek
W bibliotece w Rawiczu, w galerii sztuki w Krośnie, na sali szkoleniowej z położnymi – wszędzie tam, gdzie edukacja przestaje być formułką, a staje się relacją…
Spotkanie Ambasadorów Edukacji Kosmicznej ESERO-Polska 2022 // fot: Centrum Nauki Kopernik

Kosmos zaczyna się w klasie. Czego uczniowie naprawdę potrzebują, żeby zainteresować się nauką?

Wojciech Brzeziński, Justyna Średzińska, Aneta Kołton-Janiga, Waldemar Grabowski
Czasem wystarczy spojrzeć w niebo – i zrozumieć, że pytania o kosmos to tak naprawdę pytania o życie, technologię, klimat i przyszłość. Tematyka kosmiczna,…
Natalia Polasik „Wiedza zakazana" /fragment/, 2025 r. // Natalia Polasik / @moonwaterpl

Co się dzieje w czarnych dziurach

Maciej Wielgus
Sprawiają wrażenie, jakby zawierały gęsto upakowaną, oddziałującą grawitacyjnie materię. Ale to tylko pozór, bo czarne dziury są niematerialne. Rodzą się z…
Maciej Gała, Miron Kobylański, Michał Mrzyk i Michał Mueller z zespołu ReSat podczas kampanii startowej CanSat 2025 // Fot. Natalia Zalewska, Centrum Nauki Kopernik

Uczniowski kosmos. Jak edukacja kosmiczna otwiera nowe drzwi dla polskiej młodzieży

Wojciech Brzeziński, Kajetan Rachwał, Aleksander Jasiak, Michał Mueller
Ze szkoły – o krok do kosmosu. Uczestnicy konkursu CanSat muszą podjąć się nie lada wyzwania. Polegając przede wszystkim na własnych siłach, entuzjazmie i…

Dziwne gwiazdy czy obce cywilizacje? [Miłego antropocenu! #19]

Wojciech Brzeziński, Marcin Gawroński
Są niezwykle jasne, niezwykle szybkie i niezwykle tajemnicze. Tak zwane szybkie błyski radiowe od kilkunastu lat fascynują astronomów, bo jedne z najbardziej…
Zespół radioteleskopów ALMA położonych w górach w Chile. Pozwalają one na rejestrowanie nawet słabego promieniowania elektromagnetycznego, emitowanego przez chłodne obiekty kosmiczne, takie jak obłoki gazu i pyłu. // Fot. Diogo J. D. Teixeira / Adobe Stock

Czy ta kosmiczna zagadka wskazuje na istnienie obcych?

Wojciech Brzeziński
Pochodzenie tzw. szybkich błysków radiowych, docierających do nas spoza naszej galaktyki, to jedna z największych zagadek astronomii. Ich badacze zastanawiają…
Zakonnice ze zgromadzenia Sióstr Dzieciątka Maryi podczas pracy nad Atlasem Nieba, Watykan, lata 1917-1921 // Fot. Vatican Observatory / materiały prasowe

Zakonnice w kosmosie: Watykan honoruje zapomniane siostry, które tworzyły Atlas Nieba

Edward Augustyn
Przez blisko sto lat były anonimowe. Dziś Międzynarodowa Unia Astronomiczna nazywa ich imionami cztery nowo odkryte asteroidy.
Fot. Stock.adobe.com

Spójrzcie w niebo: Perseidy szykują kosmiczne fajerwerki

Wojciech Brzeziński
Zbliża się sierpniowy pokaz deszczu spadających gwiazd. W najbliższych dniach rój Perseidów znów może rozświetlić nocne niebo.
Profesor Andrzej Udalski dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. // Fot. Andrzej Hulimka / Forum

OGLE: wielki polski program obserwacji nieba i jego odkrycia

Wojciech Brzeziński, Andrzej Udalski
Prof. Andrzej Udalski, astronom, kierownik OGLE: Nadal nie wiemy, czym jest ciemna materia. Ale wykluczyliśmy najbardziej nośne hipotezy, że ciemną materię…
Wizja artystyczna kwazaru. / NASA / EAST NEWS

Kosmiczna Megafauna

Wojciech Brzeziński
Wciąż niewiele wiemy na temat najjaśniejszych obiektów i największych struktur we wszechświecie. Niektóre z nich zdają się podważać podstawowe założenia…
Namibia – biwak pod Drogą Mleczną, marzec 2020 r. / EDWIN REMSBERG / VWPICS / GETTY IMAGES

Problemy z ekspansją

Sebastian J. Szybka
Nowe obserwacje nie pasują do tego, co wiemy o kosmosie. Astronomiczna pomyłka czy zapowiedź naukowej rewolucji?
Droga Mleczna widziana spod schroniska Chatka Górzystów w Górach Izerskich, wrzesień 2018 r. / KRZYSZTOF SIWA / SUDETY PANORAMICZNIE

Złe sprawowanie w kosmosie

Adam Robiński
Żeby się pogapić na gwiazdy, potrzebne jest odpowiednie miejsce. Im ciemniejsze, tym lepiej. Pojechałem w Góry Izerskie, żeby na twardej ławce przed…
Gwiazdozbiór Oriona / fot. Rogelio Bernal Andreo / Wikipedia

Co z tą Betelgezą

Łukasz Lamża, Michał Kuźmiński
Jedna z najjaśniejszych gwiazd naszego nieba znów przyciągnęła z początkiem roku uwagę świata. Czy ujrzymy niedługo na niebie zjawisko równie jasne, co Księżyc…
Członkowie Komitetu Noblowskiego ogłaszają laureatów w dziedzinie fizyki, Sztokholm, 8 października 2019 r. / Fot. JONATHAN NACKSTRAND / AFP / EAST NEWS /

Noble 2019: Wielki Wybuch i planety

Sebastian J. Szybka
Nagrodę Nobla z fizyki przyznano w tym roku za „wkład w nasze zrozumienie ewolucji Wszechświata i miejsca Ziemi w kosmosie”.
Pierwsza w historii fotografia czarnej dziury / / fot. Event Horizon Telescope Collaboration

Zobaczyć czarną dziurę

Sebastian J. Szybka
Einstein nie wierzył w ich istnienie. Teraz astronomowie pokazali jedną z nich na fotografii. 10 kwietnia 2019 r. zobaczyliśmy kraniec Wszechświata i naszej…
Portret Gwiazdy (l. 31) / ESO

Mam słabość do planet

Łukasz Lamża
O tym, skąd brać energię, o dzieciństwie, życiu w huku i przemijaniu – nasz dziennikarz rozmawia z prawdziwą gwiazdą.
Mars (w odpowiedniej odległości) nad obserwatorium La Silla w Andach / Fot. European Southern Observatory

Opowieści jak z kosmosu

TP
Astronomia – jednocześnie skomplikowana i fascynująca – daje ogromne pole do nieporozumień, przekłamań i konfabulacji. Oto kilka najpopularniejszych…
Fragment karty ze znakami Zodiaku i fazami Księżyca z tureckiego manuskryptu „Zubdat-al Tawarikh”, 1538 r. / Fot. Luisa Ricciarini / LEEMAGE / EAST NEWS

Tabloidowa astronomia

Wojciech Brzeziński
Rzadko się zdarza, żeby wszystkie portale obiegł news sprzed… trzech tysięcy lat. I żeby w dodatku musiała się z niego tłumaczyć największa na świecie agencja…
Światła ziemskich miast widziane z kosmosu – najjaśniejsze obszary to te najbardziej zurbanizowane, ale niekoniecznie najgęściej zaludnione. (por. np. Europę i Indie). Jak widać, Ziemianie chętnie budują miasta wzdłuż wybrzeży i szlaków komunikacyjnych / / fot. dane: M. Imhoff, NASA GSFC, C. Elvidge, NOAA NGDC / obraz: C. Mayhew i R. Simmon, NASA GSFC

Bez prawa do gwiazd

Wojciech Brzeziński
Ciemne, nocne niebo staje się rarytasem. Co trzeci mieszkaniec Ziemi nie może nad sobą zobaczyć Drogi Mlecznej. Ma to też skutki zdrowotne.
/ Fot. Chris Cheadle / CORBIS

Ulepione z gliny i prochu

Łukasz Lamża
Wiosna skłania do myślenia o budzącym się życiu. Ale gdzieś we Wszechświecie mogło się obudzić życie nie do pomyślenia: oparte na cegiełkach zupełnie innych…