Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Žalgiris, wspólne zwycięstwo

Žalgiris, wspólne zwycięstwo

13.07.2010
Czyta się kilka minut
Wielki Książę Vytautas wyruszył pod Žalgiris w miniony wtorek, z wileńskiego Placu Katedralnego. Tamtego wieczora, 6 lipca, w Wilnie zaroiło się od rycerzy na koniach. Uzbrojonych bez wątpienia lepiej, niż ich przodkowie 600 lat temu.
W

Wymarsz Vytautasa (Witolda) - inscenizacja zorganizowana z okazji 600-lecia bitwy pod Žalgirisem - stał się głównym punktem tegorocznych obchodów Dnia Państwa Litewskiego. W tym roku Litwini świętują bowiem 20-lecie swej niepodległości - tej uzyskanej w roku 1918 i utraconej w 1940 r., gdy kraj znalazł się pod okupacją ZSRR.

***

Bitwa pod Grunwaldem, po litewsku Žalgiris (Zielony las), zawsze była dla Litwinów wydarzeniem ważnym.

I zawsze też u naszych sąsiadów i sojuszników - ówczesnych i dzisiejszych - panowało głębokie przekonanie, że to Vytautas bitwę wygrał, Polacy zaś trochę mu tylko w tym pomogli.

- Litewska interpretacja powstała już w XVI wieku - opowiada "Tygodnikowi" litewski historyk dr Rimvydas Petrauskas. - Opis bitwy pojawił się w kronice litewskiej i była to odpowiedź na twierdzenie Jana Długosza, który napisał, że Litwini uciekli z pola bitwy i już nie wrócili. Kronikarze litewscy napisali natomiast, że Litwini wygrywali, a Polacy patrzyli. Renesans tamtego starego sporu nastąpił na przełomie XIX i XX wieku.

Sto lat temu, w 1910 r., Polacy postanowili uroczyście obchodzić zwycięstwo nad Krzyżakami. Mit Grunwaldu miał także połączyć Polaków, Ukraińców, Białorusinów i Litwinów; w polskiej myśli niepodległościowej żywa była w końcu ciągle tzw. koncepcja federacyjna: odtworzenia nie tylko niepodległej Polski, ale sojuszu narodów, które kiedyś tworzyły Rzeczpospolitą. - Litwini mieli jednak inny pogląd na tę sprawę. Znamienne, że nie uczestniczyli w centralnych uroczystościach, które odbyły się w 1910 r. w Krakowie - mówi Petrauskas.

Także później, w czasach komunizmu i radzieckiej okupacji, legenda Grunwaldu pozostała na Litwie żywa, choć miała już nieco inne zabarwienie. Zarówno w PRL, jak też w ZSRR propaganda chętnie odwoływała się do antygermańskiego wydźwięku tego wydarzenia i podkreślała związki między narodami "Wschodu", który starł się z "Zachodem".

Dziś znów powraca dyskusja o tym, kto na grunwaldzkich polach odegrał istotniejszą rolę. Choć zdaniem dr. Petrauskasa ton antypolski zaczyna zanikać w litewskich dyskusjach o Grunwaldzie. - Już w czasach sowieckich zacieśniły się więzi polsko-litewskie, a po upadku komunizmu zamieniły się w relacje przyjacielskie. Grunwald staje się teraz tym, czym był od początku: wspólnym zwycięstwem - mówi historyk.

***

Co dalej z mitem litewskiego Grunwaldu?

Gdy narodowe spory zanikają, a narodowa symbolika nie musi już utwierdzać zagrożonej tożsamości narodowej, Žalgiris trafi zapewne do kultury masowej. "Žalgiris": tak nazywa się najsłynniejszy litewski klub koszykarski z Kowna. Bywa zresztą, że to z koszykówką kojarzy się dziś ta nazwa, a nie z bitwą.

Od lat planowany jest też wielki filmowy fresk o Grunwaldzie. W ubiegłym roku ustalono, że powstanie w koprodukcji z Białorusią. "Grunwald, dzień żelaza" ma przedstawiać nie tylko bitwę, ale i tworzenie się litewskiej państwowości. Kiedy powstanie - nie wiadomo.

Na razie najsłynniejszym obrazem bitwy pozostaje więc na Litwie dzieło Jana Matejki.

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Autor artykułu

Dziennikarka działu Świat, specjalizuje się też w tekstach o historii XX wieku. Pracowała przy wielu projektach historii mówionej (m.in. w Muzeum Powstania Warszawskiego)  i filmach...

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]