Unia Europejska chce regulować sztuczną inteligencję. Czy nowe przepisy ochronią prawa obywateli?

Nowe unijne założenia nie budzą entuzjazmu organizacji praw człowieka. Wskazują one, że luki pozwalają tworzyć systemy cyfrowej inwigilacji.

11.12.2023

Czyta się kilka minut

fot. Shutterstock

Unia Europejska twierdzi, że rozbroiła technologiczną bombę zegarową. Po trzydniowym maratonie negocjacyjnym przedstawiciele Parlamentu Europejskiego, Komisji i Rady Europejskiej (tj. poszczególnych krajów) sfinalizowali ramy przepisów, które mają regulować wykorzystywanie we Wspólnocie sztucznej inteligencji (AI).

Wprawdzie to nie pierwsza tego typu regulacja (Chiny swoje przepisy o AI ogłosiły w lipcu), ale zdaniem Brukseli nigdzie na świecie kwestii bezpieczeństwa inteligentnych algorytmów nie potraktowano tak kompleksowo. „W ustawie określono zasady dotyczące potężnych modeli sztucznej inteligencji, dbając o to, by nie stwarzały systemowego ryzyka dla Unii i zapewniały obywatelom i demokracjom silne zabezpieczenia przed nadużyciami” – podkreślał rumuński europoseł Dragoș Tudorache, jeden ze sprawozdawców.

Zakazane będzie więc stosowanie w Unii systemów kategoryzujących ludzi na podstawie przekonań, orientacji seksualnej czy rasy oraz systemów rozpoznających emocje. Nie będzie wolno tworzyć systemów „punktacji społecznej” (takie są w Chinach) czy „manipulujących ludzkimi zachowaniami w celu obejścia ich wolnej woli”. Z kolei systemy „wysokiego ryzyka”, np. wykorzystywane w sektorze bankowym czy ochronie zdrowia, będą musiały przejść audyt, czy wpływają na prawa podstawowe obywateli, demokrację lub zdrowie. Unia powoła też radę ds. AI, która ma koordynować działania Wspólnoty.

Założenia prawne nie budzą jednak entuzjazmu organizacji praw człowieka. Wskazują one, że luki pozwalają tworzyć systemy cyfrowej inwigilacji. Dla zwalczania terroryzmu i najpoważniejszych przestępstw państwa będą mogły bowiem stosować systemy, które w czasie rzeczywistym rozpoznają ludzi. W „pilnych przypadkach” organy ścigania będą mogły stosować narzędzie AI wysokiego ryzyka nawet, jeśli nie przeszło ono procedury oceny zgodności z unijnym prawem. W żaden sposób nie będą ograniczane systemy AI stosowane przez wojsko. „Trudno ekscytować się ustawą, która legalizuje publiczne rozpoznawanie twarzy na żywo” – ocenia Ella Jakubowska z organizacji European Digital Rights.

Dziękujemy, że nas czytasz!

Wykupienie dostępu pozwoli Ci czytać artykuły wysokiej jakości i wspierać niezależne dziennikarstwo w wymagających dla wydawców czasach. Rośnij z nami! Pełna oferta →

Dostęp 10/10

  • 10 dni dostępu - poznaj nas
  • Natychmiastowy dostęp
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
10,00 zł

Dostęp kwartalny

Kwartalny dostęp do TygodnikPowszechny.pl
  • Natychmiastowy dostęp
  • 92 dni dostępu = aż 13 numerów Tygodnika
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
79,90 zł
© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]
Dziennikarz naukowy, reporter telewizyjny, twórca programu popularnonaukowego „Horyzont zdarzeń”. Współautor (z Agatą Kaźmierską) książki „Strefy cyberwojny”. Stypendysta Fundacji Knighta na MIT, laureat Prix CIRCOM i Halabardy rektora AON. Zdobywca… więcej

Artykuł pochodzi z numeru Nr 51/2023

W druku ukazał się pod tytułem: Reguły dla algorytmów