Pierwszy van Gogh w polskich zbiorach

Niedługo po tym, jak w latach 80. obraz trafił do Polski, rozpoczęły się nierozstrzygalne dotąd dyskusje na temat jego autorstwa. Tymczasem po rocznych badaniach przeprowadzonych w Krakowie przez zespół LANBOZ (Laboratorium Analiz i Nieniszczących Badań Obiektów Zabytkowych działające przy Muzeum Narodowym) oraz konserwatorów i historyka sztuki, nareszcie wiadomo: „Wiejskie chaty pośród drzew” to wczesna praca Vincenta van Gogha.

– Właściwie jedna z pierwszych, wzorowana jeszcze na pejzażach holenderskich z XVII w. – opowiada „Tygodnikowi” Katarzyna Novljaković, kierowniczka Pracowni Konserwacji Malarstwa i Rzeźby z Muzeum Czartoryskich, biorąca udział w pracach konserwatorskich. – Obraz powstał w bardzo ważnym dla artysty momencie. Mamy wrzesień 1883 r., van Gogh ma 30 lat i za sobą różne pomysły na życie, przez moment chce nawet zostać kaznodzieją. Wędruje po okolicach Hagi i tam powstają jego pierwsze prace olejne. To początek kilkuletniej drogi twórczej, która doprowadzi go do kolorystyki i ekspresji „Słoneczników” czy „Rozgwieżdżonego nieba”.

Prace LANBOZ-u są pionierskie ze względu na fakt, że do analizy zastosowano nieinwazyjne – rzadko dotąd u nas praktykowane – badanie płótna. Po raz pierwszy zdecydowano się także na metody wykorzystujące diagnostykę medyczną OCT. Wyniki, a więc autentyczność niesygnowanego obrazu, potwierdzili specjaliści z Van Gogh Museum w Amsterdamie, którzy dodatkowo znaleźli kilka innych przesłanek potwierdzających autorstwo pejzażu.

– Wczesne prace van Gogha były przechowywane przez matkę artysty i zostały zakonserwowane prawdopodobnie na jej prośbę przez tamtejszego stolarza i malarza-amatora. Naklejał on płótna na deski dębowe z płycin meblowych i oklejał charakterystycznym czerwono-brązowym paskiem papieru. Tak właśnie zakonserwowane były nasze „Wiejskie chaty pośród drzew” – wyjaśnia Novljaković.

Jedyny w polskich zbiorach obraz Vincenta van Gogha zostanie już 26 kwietnia udostępniony zwiedzającym Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego na warszawskim Wilanowie.