Sposoby na Boga

Jonasz, przemierzając ulice grzesznej Niniwy, przestrzegał mieszkańców: „Jeszcze czterdzieści dni i Niniwa zostanie zburzona”. Mieszkańcy Niniwy „uwierzyli Bogu i ogłosili post”. Także król „powstał z tronu, zdjął oznaki swojej godności, włożył wór pokutny i usiadł na popiele”. Rozkazał też: „Niech każdy porzuci swoje złe postępowanie i zaniecha przemocy, która plami jego ręce”. Mieszkańcy Niniwy i ich władca poszli za radą proroka i porzucili dotychczasowy sposób życia, który zapewne uważali za jak najbardziej właściwy. W ten sposób uwolnili siebie z samozniewolenia i samozadowolenia. Dopuszczając do głosu człowieka innej wiary i kultury, i rezygnując ze swoich przekonań, „przygotowali drogę dla Pana”, co sprawiło, że: „Zlitował się więc Bóg nad nimi i nie zesłał na nich nieszczęścia, które im zapowiedział”. Mamy więc w tym opowiadaniu Boga, który na zło popełnione przez człowieka reaguje gniewem, obraża się i oczekuje przeprosin. Nam również takie postrzeganie Boga nie jest obce. Na przykład uważamy, że jak się nagrzeszy, trzeba pójść do spowiedzi i sprawa załatwiona. Na spowiedzi oczyszczamy nasze serca, odzyskujemy spokój sumienia, czyli polepszamy sobie samopoczucie, gdyż staliśmy się lepsi od tych, którzy się nie spowiadają: „Niech złych na ziemi nie postoi noga, / A ty ma duszo chwal wielkiego Boga, / Który gdy spojrzy, drży ziemia i który / Gdy dotknie ręką, z dymem pójdą góry” (Franciszek D. Kniaźnin). Na szczęście mamy w Biblii jeszcze inny sposób widzenia Boga, ten wywiedziony z Pieśni nad Pieśniami.

Prorok Izajasz mówi do Izraela: „Nie bój się, bo nie będziesz się wstydzić, nie czuj się pohańbiona, bo nie doznasz upokorzenia. (...) Ponieważ twoim mężem jest twój Stwórca (...) Pan cię wezwał jak kobietę opuszczoną i przygnębioną, bo czy można porzucić żonę poślubioną w młodości? – mówi twój Bóg”. „Raduj się, niebo, i wesel się, ziemio! Góry, wykrzykujcie z radości! Bo Pan pocieszył swój lud i z miłością ujął się za jego biednymi. A Syjon mówił: »Pan mnie opuścił i Bóg zapomniał o mnie«. Czy może kobieta zapomnieć o swym niemowlęciu? Czy może nie miłować dziecka swego łona? Lecz gdyby nawet ona zapomniała, Ja nie zapomnę o tobie”. Mamy więc w Biblii, a co za tym idzie w Kościele również, dwa obrazy Boga. Mówiąc za Franciszkiem, jeden tworzony według logiki ofiary i drugi zgodnie z logiką daru. Ta pierwsza logika każe człowiekowi układać relacje z ludźmi i Bogiem według zasady coś za coś, ta druga według zasady wszystko za wszystko. „Dziwny Bóg w Świętych, dziwniejszy w grzeszniku, / Że go z żyjących nie wymaże szyku” – mówi Józef Baka SJ. Czyli: „Nie ma większej miłości nad tę, gdy ktoś poświęca swoje życie za przyjaciół”.