Opowieść o człowieczeństwie

Podczas II wojny światowej Polska była jedynym krajem okupowanej Europy, w którym za pomaganie Żydom groziła kara śmierci. Polacy mają najwięcej drzewek Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata w Yad Vashem. Te dwa fakty w Polsce powtarzane są zawsze z dumą i używane w burzliwych dyskusjach dotyczących Holokaustu. O postawach mniej bohaterskich - o wydawaniu i szantażowaniu Żydów - też w ostatnich latach mówi się i pisze coraz więcej. Książka Jacka Leociaka "Ratowanie. Opowieści Polaków i Żydów" nie ustawia jednak czytelnika po żadnej ze stron możliwego sporu o ówczesne postawy Polaków. Jej celem jest pokazanie ratowania Żydów w sposób zupełnie nowy: poprzez pamięć ratowanych i ratujących.
Czyta się kilka minut

Opierając się na relacjach zachowanych w Żydowskim Instytucie Historycznym oraz zebranych w projekcie Shoah Foundation Institute w Los Angeles, Leociak analizuje sposoby narracji o wydarzeniach z czasów wojny, a także to, jak zmieniają się one w ciągu lat. Uderzające jest np. porównanie w ten sposób dokumentów i zapisków dotyczących polskiego małżeństwa Zdzisława i Haliny Krzyczkowskich oraz ukrywanej przez nich rodziny Berlandów. Choć fakt najważniejszy - żydowska rodzina przetrwała wojnę - jest niepodważalny, to jednak opowieść pełna jest znaczących niuansów.

Leociak podejmuje też próbę odpowiedzi na trudne pytanie: co kierowało ratującymi i jaki był ich stosunek do ratowanych. Osobno zajmuje się też stosunkiem Kościoła katolickiego wobec położenia Żydów.

Dzisiaj, gdy temat ratowania bądź nieratowania Żydów w czasie niemieckiej okupacji wydaje się gruntownie omówiony i niewnoszący nic nowego do naszego obrazu

II wojny światowej, książka Leociaka przynosi odpowiedzi na pytania, które wciąż zadajemy sobie jakby po cichu. Przede wszystkim jednak "Ratowanie" to  - jak pisze sam autor - "opowieść o spotkaniu Żydów i Polaków na najtrudniejszej z możliwych lekcji człowieczeństwa".

JACEK LEOCIAK "RATOWANIE. OPOWIEŚCI POLAKÓW I ŻYDÓW", Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010.

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Najniższa cena przed promocją 29,90 zł

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

TP Online: Dostęp roczny online

Ilustracja na okładce: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”

Artykuł pochodzi z numeru TP 33/2010