Kraj, który się zapada. Co obejrzeć na VoD

Toksyczna męskość, przejawiająca się w mizoginii i homofobii, a do tego skorumpowany system – to częsty zestaw we współczesnym kinie tureckim.

29.09.2023

Czyta się kilka minut

GORĄCE DNI – reż. Emin Alper / materiały prasowe
GORĄCE DNI – reż. Emin Alper / materiały prasowe

Emin Alper lubi spoglądać krytycznie na swój kraj urodzenia, sięgając po metafory. Najlepszym przykładem była „Blokada” (2015), w której dzisiejszy Stambuł zamieniał się w polityczno-apokaliptyczną dystopię. W swoim najnowszym filmie powraca na chętnie odwiedzaną przez tureckich filmowców prowincję i nie trzeba dodawać, że jest ona bardziej stanem duszy pogrążonej w moralnej degrengoladzie, marazmie czy ukrytych zależnościach aniżeli konkretnym miejscem. Jak w „Czarnej nocy” Özcana Alpera, „Niedźwiedziej przysłudze” Selcen Ergun czy „Wśród wyschniętych traw” Nuri Bilge Ceylana. Tamtejsi scenarzyści wysyłają swoich bohaterów w głąb anatolijskiego interioru albo na rubieże kraju, by tam, niewinni zrazu i naiwni, przechodzili próbę charakteru i wyzbywali się stopniowo swojego idealizmu. 

  • „GORĄCE DNI” – reż. Emin Alper. Prod. Turcja i inne 2022. HBO Max, Play Now, Player, Nowe Horyzonty VoD, MOJEeKINO, CANAL+

W „Gorących dniach” Emre, młody prokurator (gra go Selahattin Paşalı), przyjeżdża do spękanego suszą miasteczka, żeby zbadać grubą aferę związaną z eksploatacją wód gruntowych, czego efektem są groźne dla życia mieszkańców zapadliska. Stoi za nią wyraźnie „umoczony” burmistrz, a właśnie zbliżają się kolejne wybory. Już na wejściu powita bohatera krwawe polowanie na dziki – ot, lokalna tradycja. I choć podjęty zostanie bardzo gościnnie (otrzyma wygodne lokum i natychmiast odwiedzą go miejscowi notable), prezentem powitalnym okaże się także… trutka na szczury. A potem będzie tylko gorzej, bowiem asertywny i zasadniczy prawnik nie daje się tak łatwo obłaskawić. Wystarczy jednak popijawa z adwokatem i dentystą (synem skorumpowanego włodarza) oraz jedna szklaneczka raki za dużo, by Emre został wrobiony w paskudną aferę. Jej stawką może być nawet oskarżenie o gwałt. 

Wychodząc od opisu obyczajów, Alper uruchamia spiralę thrillera, która coraz bardziej wciąga głównego bohatera. Jedyną życzliwą mu osobą zdaje się dziennikarz tamtejszej gazety, lecz i ta znajomość przyczyni się do zbiorowej nagonki na dociekliwego prokuratora. Przyjdzie mu poznać najbardziej odpychającą twarz miasteczka – tworzącego własny „układ zamknięty”, przepełnionego ksenofobią i tuszującego seksualne przestępstwa. Ofiarą stała się romska dziewczyna z niepełnosprawnością umysłową, ale na celowniku równie dobrze mogą znaleźć się inni „obcy”: niewystraczająco męscy mężczyźni, zbyt dociekliwi pismacy czy za mało „elastyczni” stróże prawa. Turecki reżyser z każdą niemal sceną zagęszcza ów klimat osaczenia czy – adekwatniej do fabuły – zapadania się, coraz bardziej upodabniając swój film do sennego koszmaru. Aż po finał, który wygląda tyleż surrealistycznie i bajkowo, co bezlitośnie. 

GORĄCE DNI – reż. Emin Alper / materiały prasowe

„Gorące dni”, świetnie zagrane, uhonorowane Europejską Nagrodą Filmową za montaż, z kluczową sceną zakrapianego wieczoru w ogrodzie na poły improwizowaną przez aktorów, mogłyby być po prostu kolejnym dramatem inspirowanym „Wrogiem ludu” Ibsena. Opowiadającym o dalekich prowincjonalnych niesnaskach, z uniwersalnym przesłaniem w duchu ekologii. Ale, jak się okazało, film Alpera przekroczył dopuszczalne w Turcji granice – decydenci od kinematografii oskarżyli go o propagowanie homoseksualizmu i zażądali zwrotu państwowej dotacji. Być może dostrzegli, że kryje się za tym historia dużo większa, czyli miażdżące oskarżenie o populizm, autorytaryzm, kleptokrację, o usankcjonowaną przemoc czy humanitarny regres. I zadziałał po prostu znany skądinąd mechanizm przekierowania uwagi.      

Dziękujemy, że nas czytasz!

Wykupienie dostępu pozwoli Ci czytać artykuły wysokiej jakości i wspierać niezależne dziennikarstwo w wymagających dla wydawców czasach. Rośnij z nami! Pełna oferta →

Dostęp 10/10

  • 10 dni dostępu - poznaj nas
  • Natychmiastowy dostęp
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
10,00 zł

Dostęp kwartalny

Kwartalny dostęp do TygodnikPowszechny.pl
  • Natychmiastowy dostęp
  • 92 dni dostępu = aż 13 numerów Tygodnika
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
79,90 zł
© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]
Krytyczka filmowa „Tygodnika Powszechnego”. Pisuje także do magazynów „EKRANy” i „Kino”, jest felietonistką magazynu psychologicznego „Charaktery”. Współautorka takich publikacji, jak „Panorama kina najnowszego”, „Szukając von Triera”, „Encyklopedia kina”, „… więcej