Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Karen Wynn i natura moralności

Karen Wynn i natura moralności

26.05.2017
Czyta się kilka minut
Choć najprawdopodobniej nigdy ostatecznie nie rozstrzygniemy, gdzie leży źródło naszej moralności, to jednak dzięki kolejnym badaniom wiemy coraz więcej o sobie.
fot. Adam Walanus
prof. Karen Wynn i prof. Paul Bloom / fot. Adam Walanus
P

Profesor Karen Wynn swój błyskotliwy wykład rozpoczęła od odważnej intelektualnej wolty: „wbrew olbrzymiej tradycji filozoficznej i religijnej, człowiek nie posiada swoistej natury – nie jest ani zły, ani dobry” – stwierdziła. Myliłby się jednak ten, kto uznałby, że problem genezy moralności można beztrosko przypisać wyłącznie kształtującym nas procesom socjalizacyjnym czy kulturowym. Na kluczowe w dziejach ludzkości pytanie o obiektywne podstawy etyki nie ma łatwej i jednoznacznej odpowiedzi.

W poszukiwaniu rozwiązania tej zagadki można sięgać po różne narzędzia filozoficzne i naukowe. Prof. Wynn zdecydowała się na badania empiryczne – podczas wykładu zaprezentowała wyniki swoich eksperymentów, które przeprowadzała na kilku- i kilkunastomiesięcznych dzieciach. Okazuje się, że już w tym wiekun wykazujemy prospołeczne preferencje i kierujemy się poczuciem sprawiedliwości. Te wyniki budują pozytywny obraz naszej natury. Niestety, ma ona także swoją mroczniejszą stronę, gdyż dalsze badania zespołu prof. Wynn wykazały, że moralne zachowania wśród dzieci uzależnione są od poziomu identyfikacji niemowlaka z drugą osobą – jeśli uważamy kogoś za „naszego”, jesteśmy dużo bardziej skłonni do moralnych zachowań. „To absurdalne, ale poczułam się zawiedziona i dotknięta postawą niemowlaków” – przyznała się prelegentka.

Wykład prof. Wynn potwierdził powszechne intuicje na temat natury naszej moralności. Choć już od narodzin mamy w sobie podstawowe odruchy, które można by nazwać zalążkiem etyki, to wynikają one najprawdopodobniej z przyczyn (ewolucyjnie) pragmatycznych. Odruchowo nawiązujemy lepsze relacje z ludźmi, z którymi coś nas łączy - przede wszystkim podobna opinia. „Tworzenie opinii o innych ludziach jest podstawowym mechanizmem naszej psychiki. Nie ma czegoś takiego, jak neutralna istota ludzka – o każdym wytwarzamy jakieś opinie” – podkreśliła prof. Wynn.

Publiczność zaintrygowały wyniki serii eksperymentów prof. Wynn, w których zdecydowana większość niemowlaków preferowała jednostki społeczne nad aspołecznymi. Pojawiły się pytania o tę mniejszość - dlaczego niektóre niemowlęta wolą jednostki "niegrzeczne" czy "przeszkadzające" innym? Czy z tych dzieci wyrosną dorośli, którzy będą mieli problemy z zachowaniem norm społecznych? "To fascynujące pytanie, któremu dopiero teraz zaczęliśmy się przyglądać" - przyznała prof. Wynn. "Nie uzyskaliśmy jeszcze jednak przekonujących rezultatów" - dodała.

Zarówno wykład, jak i debata, w której wzięli udział także prof. Paul Bloom oraz - w roli prowadzącego - prof. Bartosz Brożek, pokazały, że poszukiwanie źródeł moralności w psychologii to delikatny temat, wymagający filozoficznej ostrożność. Nie da się łatwo stępić "gilotyny Hume'a" - choć nauka, jak podkreślał prof. Bloom, może oświecać nasze dylematy etyczne i dzięki temu prowadzić ludzkość do rozwoju moralnego.

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Autor artykułu

Krytyk literacki, stale współpracuje z Tygodnikiem Powszechnym. Redaktor literacki Conrad Festival, doktorant na Wydziale Polonistyki UJ. Prowadzi podkast literacki „Book’s not dead”.

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]