Jak przetrwać Święta – poradnik

Boże Narodzenie nie zawsze i nie dla wszystkich jest czasem pojednania i bliskości. Dla wielu wrażliwych ludzi jest to czas psychicznie bardzo trudny.

20.12.2023

Czyta się kilka minut

Port lotniczy w Bostonie, grudzień 2022 r. // fot. Charles Krupa / East News
Port lotniczy w Bostonie, grudzień 2022 r. // fot. Charles Krupa / East News

Poniższy zestaw kilku umiejętności i sposobów może pomóc przejść przez Święta z mniejszym cierpieniem i bardziej świątecznie:

1. Obrona integralności granice możliwości

Zamiast próbować stawiać innym granice, uważnie obserwuj, gdzie leżą twoje limity możliwości co dasz radę, a czego już nie. Zbliżanie się do takiej granicy sygnalizuje nam ciało: przez zmęczenie, ociężałość, napięcia; a także emocje: niepokój, rozdrażnienie.

Sygnalizuj otoczeniu, gdzie leżą twoje granice, gdy tylko zauważysz, że się do nich zbliżasz a nie dopiero wówczas, gdy do nich dojdziesz lub gdy je przekroczysz. Łatwiej ci będzie zrobić to w sposób spokojny, adekwatny do sytuacji.

Nie przekraczaj swoich granic chyba że masz bardzo ważny powód (a wówczas tylko tyle, ile to konieczne: szybko wracaj i daj sobie czas na regenerację). Masz do tego prawo – fundamentalna etyczna zasada głosi: co leży poza możliwościami, nie obowiązuje.

2. Ciało jako podstawa

Pamiętaj, że twoje ciało jest podstawą twoich reakcji, działania i samopoczucia. Niedobór snu, zmęczenie, ale także nadmiar cukru we krwi sprawiają, że łatwiej reagujemy smutkiem, lękiem, irytacją czy gniewem. Przygotowując się do Świąt, łatwo zaniedbać ciało spać za mało, robić za dużo. Rozważ, co z zewnętrznych przygotowań jest niekonieczne, mniej ważne. Prawdopodobnie odpuszczenie sobie i niezrobienie tego, co pozwoli wejść w czas świąteczny mniej zmęczoną/ym i bardziej wyspaną/ym, umożliwi ci lepsze świętowanie. 

Nie bez znaczenia jest też, czym ciało karmisz przed Świętami i w Święta. Jeśli zażywasz jakieś leki nie zapominaj o tym. Zbyt dużo cukru we krwi (o co w tym czasie nietrudno!) zwiększa podatność emocjonalną. Pyszne ciasta jedz powoli, smakuj uważnie wyciśniesz wtedy tyle samo (a może i więcej) przyjemności z mniejszej ilości kalorii.

3. Przygotowanie ułatwia działanie

Przypomnij sobie, jakie sytuacje były kiedyś dla ciebie trudne. Zastanów się: dlaczego właśnie te? Co w nich sprawiało trudność? Wyobraź sobie, że podobne zdarzą się w tym roku. Zaobserwuj swoje reakcje. Pomyśl, jak mogłabyś/mógłbyś się zachować, żeby z jednej strony nie przekraczać swoich granic, a z drugiej uwzględnić jakoś potrzeby innych i nie eskalować ewentualnego konfliktu. Przećwicz w wyobraźni możliwe scenariusze.

4. Osądzanie rodzi cierpienie

Ludzie często zachowują się w sposób, który nas rani. Jeśli cię to spotyka nie udawaj, że nic się nie stało, uznaj swoje cierpienie. Ale spróbuj odpuścić osądzanie i obwinianie tych, którzy cię ranią. Każde zachowanie ma swoją przyczynę. Może inni starają się najlepiej jak potrafią, a problem bierze się stąd, że nie potrafią inaczej? Przyjmij najbardziej życzliwą interpretację ich zachowania, na jaką cię stać. Albo nawet w ogóle nie interpretuj, skup się na opisie: co z sytuacji zarejestrowałaby kamera.

Jeśli rozmawiasz o problemowej sytuacji z bliskimi, którzy w niej uczestniczą, postaraj się tylko opisywać dające się zauważyć z zewnątrz zachowania i swoje emocje oraz adekwatnie wyrażać swoje potrzeby i pragnienia. Jednocześnie pamiętaj: jeśli to twoje zachowania zraniły innych, zasada najbardziej życzliwej interpretacji stosuje się (tzn. ty możesz stosować ją) i do ciebie. Możesz uznać, że coś, co zrobiłaś/eś, powiedziałaś/eś, było raniące, bez obarczania się winą. Jeśli inni cię obwiniają może nie potrafią inaczej, lecz ty nie musisz wewnętrznie przyjąć ich wyroku.

5. Sztuka surfowania

Oczywiście, jak byś się nie przygotował/a, co byś nie robił/a, konflikty i tak zapewne się zdarzą, doświadczysz trudnych emocji i myśli. Taka jest rzeczywistość. Nie próbuj udawać, że nie przeżywasz tego, co przeżywasz, nie próbuj też walczyć z emocjami i myślami, tłumić ich. Po prostu rozpoznaj, co przeżywasz, uznaj, że nie wzięło się to znikąd. Myśli i emocje przychodzą i odchodzą jak fala obserwuj je, pozwól im przychodzić i odchodzić. Gdy cię będą wciągać, po prostu łagodnie powracaj uwagą do lekko spowolnionego oddechu. Możesz wspomóc się postawą ciała: rozluźnij policzki, a kąciki ust lekko unieś w górę, ręce ułóż otwartymi dłońmi ku górze.

Oddychając i niczego nie tłumiąc, możesz też się wspomóc mówiąc w myślach do siebie: „Tak, to trudna sytuacja; ale takie jest życie; będę traktować siebie życzliwie”.

 

Większość powyższych wskazówek zainspirowana jest dialektyczno-behawioralnym treningiem umiejętności dla osób o wysokiej wrażliwości emocjonalnej. Autor jest trenerem umiejętności DBT.

Dziękujemy, że nas czytasz!

Wykupienie dostępu pozwoli Ci czytać artykuły wysokiej jakości i wspierać niezależne dziennikarstwo w wymagających dla wydawców czasach. Rośnij z nami! Pełna oferta →

Dostęp 10/10

  • 10 dni dostępu - poznaj nas
  • Natychmiastowy dostęp
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Autorskie newslettery premium
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
10,00 zł

Dostęp kwartalny

Kwartalny dostęp do TygodnikPowszechny.pl
  • Natychmiastowy dostęp
  • 92 dni dostępu = aż 13 numerów Tygodnika
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Autorskie newslettery premium
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
89,90 zł
© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]
Filozof i teolog, publicysta, redaktor działu „Wiara”. Doktor habilitowany, kierownik Katedry Filozofii Współczesnej w Akademii Ignatianum w Krakowie. Nauczyciel mindfulness, trener umiejętności DBT®. Prowadzi też indywidualne sesje dialogu filozoficznego.

Artykuł pochodzi z numeru Nr 52-53/2023

W druku ukazał się pod tytułem: Jak przetrwać Święta