Dlaczego Żydzi mają do przestrzegania więcej przykazań?

Zakaz bałwochwalstwa, bluźnierstwa, zabójstwa, niemoralności seksualnej (np. cudzołóstwo, kazirodztwo), kradzieży i spożywania kawałków żywego zwierzęcia. Nakaz tylko jeden: zorganizowanie sądów. Wystarczy stosować się do tych siedmiu Praw synów Noego – czyli nawet nie do Dziesięciu Przykazań – by zostać uznanym za człowieka sprawiedliwego, godnego życia w przyszłym świecie. Wszyscy ludzie pochodzą pierwotnie od Adama, a po potopie – od Noego, stąd „synowie (w sensie: potomkowie) Noego”. Powyższe siedem praw to oczekiwania judaizmu wobec całej ludzkości. Poprzeczka dla Żydów ustawiona jest gdzie indziej. Powszechnie używa się symbolicznej liczby 613, na którą składa się 365 zakazów, odpowiadających liczbie dni w roku słonecznym, i 248 nakazów – na tyle szacuje się liczbę członków (kości pokrytych ciałem) w ludzkim ciele. Owe 613 przykazań nie jest koncepcją biblijną, lecz liczbą zaczerpniętą z kazania rabina Simlaja, który żył w III wieku ery chrześcijańskiej. Zapewne miał on na myśli konieczność przestrzegania Tory przez wszystkie dni w roku całym naszym ciałem.

Niektórzy rabini pokusili się o ułożenie listy zawierającej 613 przykazań. Największą estymą cieszy się ta sporządzona przez żydowskiego filozofa wszech czasów – rabina Mojżesza Majmonidesa, przełożona na polski przez Ewę Gordon („Tarjag micwot”). Przykazania nie są rozmieszczone w Pięcioksięgu równomiernie. W samej Księdze Rodzaju doszukamy się zaledwie trzech: „bądźcie płodni i rozmnażajcie się”, nakaz obrzezania i zakaz spożywania nerwu kulszowego. Bywają jednak fragmenty Tory nimi naszpikowane. W czytanym w synagogach w bieżącym tygodniu fragmencie (Wj 21-24) jest ich aż 53 (23 nakazy i 30 zakazów)!

613 brzmi imponująco, ale warto sobie uświadomić, że nie wszystkie prawa obowiązują wszystkich. Są przykazania dotyczące tylko mężczyzn, tylko kapłanów, a nawet tylko żydowskiego króla. W świetle tego można rozważyć wers z bieżącej porcji Tory: „I wziął księgę przymierza i przeczytał przed uszy ludu; i rzekli: »Wszystko co powiedział Wiekuisty spełnimy i usłuchamy«” (Wj 24, 7; Cylkow). Jak pojedynczy Żyd ma wypełnić wszystko? Wskazówkę znajdziemy w innym podobnym wersie: „I odpowiedział cały lud razem, mówiąc: Wszystko, co rzekł Wiekuisty, uczynim!” (Wj 19, 8). „Razem” – jako jeden organizm – Izrael jest w stanie wypełnić dosłownie „wszystko, co rzekł Wiekuisty”. W pierwszym wersie brakuje „razem” i nie można potraktować ludu en bloc. Tu pomocna będzie koncepcja, że nagroda za zgłębianie przykazań jest taka, jakbyśmy rzeczywiście je wypełnili. Stąd „usłuchamy”, nieobecne w drugim wersie, daje każdemu szansę na nagrodę za wypełnienie wszystkich 613 przykazań.