Dodatek: Copernicus Festival 2026: Złożoność

// grafika na okładce: Anna Kubik
Ilustracja na okładce: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Dodatek "Copernicus Festival 2026: Złożoność" ukazał się wraz z numerem:
Nr 20/2026.
Spis treści numeru

Artykuły w dodatku

Kraków // materiały prasowe
Materiał partnera

Złożoność zdrowia: o nauce, która potrzebuje społeczeństwa

Renata Fryc, Kazimierz Murzyn
Od kogo dziś zależy nasze zdrowie? Od lekarza, który nas leczy? Od systemu, który nas klasyfikuje? A może od algorytmu, który coraz częściej „wie” o nas więcej…
Natalia Polasik „XXX", 2018 r. // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

Dlaczego problemy filozoficzne nie doczekują się zadowalających odpowiedzi

Wojciech Sady
Czy skoro filozofowie nadal komentują teksty sprzed setek lat, to znaczy, że – w przeciwieństwie do nauk – w tej dyscyplinie nie dokonuje się istotny postęp?
Nominacje w konkursie Mądra Książka Roku 2025 dla dorosłych // materiały prasowe
Materiał partnera

Mądra Książka roku 2025: nominacje w konkursie dla dorosłych i dzieci

Kamil Kopij, Marta Alicja Trzeciak
Przedstawiamy nominacje w konkursach Mądra Książka Roku 2025 i Mądra Książka Roku 2025 Dla Dzieci. Zwycięzców ogłosimy podczas Copernicus Festival 2026.
Loris powolny // Debbi / Adobe Stock

Ewolucja, emergencja, system i inne złożone pojęcia: co tak naprawdę znaczą?

Łukasz Lamża
Paradygmat złożoności dostarcza nowych narzędzi i języków opisu rzeczywistości – od fizyki po życie społeczne. Przyjrzyjmy się pytaniom, które odsłaniają jego…

Zapraszamy na Copernicus Festival 2026: Złożoność

Łukasz Kwiatek
Program tegorocznego Copernicus Festival z pewnością jest złożony: to przeszło trzydzieści spotkań na głównej scenie w Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie…
Siedziba ERC w Brukseli // materiał prasowy
Materiał partnera

Po pierwsze: doskonałość

Od 2007 r. Europejska Rada ds. Badań Naukowych przyznaje najbardziej prestiżowe na kontynencie granty badawcze. Ich laureaci osiągają przełomowe wyniki w…
Homo naledi // Emőke Dénes / CC BY-SA 4.0

Dlaczego tak trudno zrekonstruować ewolucję człowieka

Łukasz Kwiatek
Paleoantropolog John Hawks przekonuje, że nasi przodkowie byli bardziej zróżnicowani, niż dotąd uważaliśmy, a przy tym często się z sobą mieszali.
Mapa włókien nerwowych mózgu stworzona na podstawie badania DTI, jednej z metod neuroobrazowania // Connect Images - Curated / Shutterstock

Świadomość: im więcej na jej temat odkrywamy, tym bardziej niezwykła się wydaje

Kasper Kalinowski, Anil Seth
Anil Seth, neuropsycholog: Jeśli zdefiniujemy świadomość poprzez język czy intelekt, dostrzeżemy ją tam, gdzie jej nie ma, np. w modelach językowych, i…
Perspektywa problemu (2026) // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

Jak z prostych reguł powstaje skomplikowany świat

Łukasz Lamża
Podczas Copernicus Festival porozmawiamy o złożoności. Czasami wstaję rano i wszystko wydaje mi się proste. Następnego dnia wszystko znów jest strasznie…
Neurony i układy (2026) // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

Jak zrozumieć mózg? Ewolucja, różnice między płciami i przełomowe badania

Margit Kossobudzka-Lipińska
W naszych mózgach do dzisiaj występują cząsteczki, które niektórzy badacze uważają za pozostałości prastarego systemu wymiany informacji między komórkami. Mogą…
Narodowe Centrum Nauki w Krakowie // Fot. Łukasz Bera
Materiał partnera

Pokolenie NCN

Anna Korzekwa-Józefowicz
Badania podstawowe poszerzają naszą wiedzę o świecie, człowieku i przyrodzie – i otwierają drogę do nowych technologii, materiałów oraz innowacji społecznych.
Porządek i chaos (2026) // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

David Krakauer: co apostoł nowej nauki o złożoności mówi o świecie

Piotr Urbańczyk
David Krakauer, gość tegorocznego Copernicus Festival, uważa, że potrzebujemy odmiennego ujęcia praw przyrody i narzędzi teorii złożoności, by wyjaśnić świat,…
Mapa temperatury kosmicznego promieniowania tła wykonana na podstawie pomiarów misji WMAP. Obecnie różnice temperatur są minimalne, sięgają tysięcznych części procenta. Ale ich rozkład niesie informacje o bardzo wczesnym wszechświecie. // fot. NASA / WMAP Science Team

Dzień, który nie miał wczoraj. Jak sięgnąć do początków wszechświata

Sebastian J. Szybka
Najstarszego obrazu świata nie znajdziemy w muzeum. To mapa kosmicznego promieniowania tła, przedstawiająca wszechświat 380 tys. lat po Wielkim Wybuchu.
Obraz mikroskopowy limfocytów T znajdujących się we wnętrzu większej komórki odpornościowej (makrofagu pęcherzykowym występującym w płucach). Takie zjawisko biolodzy nazywają emperipolezą. // fot. cellimagelibrary.org

Zagadkowe komórki. Co sprawia, że potrafią zmieniać kształt i się przemieszczać?

Maria Hawranek, Ewa Paluch
Ewa Paluch, biofizyczka: Aby zrozumieć komórki, potrzebujemy jednocześnie i biologii, i fizyki. A od dawna kształcimy studentów albo na fizyków, albo na…
Aleksander Miszalski, Prezydent Miasta Krakowa // Fot. UMK
Materiał partnera

Prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zaprasza na Copernicus Festival 2026

Aleksander Miszalski
Copernicus Festival od lat stawia pytania, które nie tracą na aktualności, choć zmieniają się konteksty, w jakich próbujemy na nie odpowiadać.