Zabicie czarownicy. „Noc 12 października” na VoD

Rok temu podczas gali francuskich Cezarów „Noc 12 października” nieoczekiwanie rozbiła bank. Okazuje się, że skromny kryminał może opisywać świat lepiej niż niejeden dramat.
w cyklu CO OBEJRZEĆ W WEEKEND

05.01.2024

Czyta się kilka minut

BASTIEN BOUILLON i BOULI LANNERS w filmie "Noc 12 października", reż. Dominik Moll / materiały prasowe HBO
Bastien Bouillon i Bouli Lanners w filmie „Noc 12 października”, reż. Dominik Moll, 2022 r. / materiały prasowe HBO

Historia na podstawie książki non-fiction autorstwa Pauline Guény przemknęła u nas nie tak dawno przez kinowe ekrany bez większego rozgłosu – na szczęście możemy dziś nadrobić tę zaległość. „Noc 12 października” Dominika Molla jest bowiem filmem nie o tym, kto zabił, ale jak to możliwe, że mógł nim być właściwie każdy z licznego grona przesłuchiwanych mężczyzn. A tytułowej nocy na jednej z ulic górskiego miasteczka spalono żywcem dziewczynę.

Adres URL dla Zdalne wideo
  • NOC 12 PAŹDZIERNIKA – reż. Dominik Moll. Francja/Belgia 2022. HBO Max, Player, Play Now, tv smart

Twórca filmów „Harry, twój prawdziwy przyjaciel” (2000) czy „Tylko zwierzęta nie błądzą” (2019) sięga po znaną formułę policyjnego śledztwa, by pokazać, jak siła stereotypu wpływa na postrzeganie sprawy i pcha ją w ślepy zaułek. Dwóch gliniarzy z Grenoble, jeden młodszy, pełen zapału, drugi zmęczony, po przejściach, na każdym kroku zderzają się z wyobrażeniami na temat seksualności i przemocy. Czy zamordowana Clara „była łatwa” i „lubiła łobuzów”, czy może w związkach wolała „proste układy”? Kto jest bardziej podejrzany: zdradzany po cichu partner, niedoszły kochanek, damski bokser z wyrokiem czy ciemnoskóry raper odgrażający się w piosenkach, co zrobi swojej flamie? 

Bohaterów dzieli tutaj wyraźnie różnica pokoleniowa i nic dziwnego, że to żółtodziób Yohan (Bastien Bouillon), a nie sfrustrowany nieudanym małżeństwem i policyjną rutyną Marceau (Bouli Lanners) obsesyjnie angażuje się w wyjaśnienie makabrycznej zagadki.

Nawiązując do autentycznych wydarzeń z 2016 roku Moll tworzy kino przeźroczyste i rzeczowe, lecz dyskretnie poszerza konteksty zbrodni. Zastanawia się np., dlaczego to kobiety najczęściej padały (i nadal padają) ofiarą podpaleń – czyżby wszystkie, z definicji i podświadomie, były traktowane jako wnuczki czarownic? Nie jest więc chyba przypadkiem, że w trakcie śledztwa błąka się po ekranie kot, zazwyczaj czarny. Niektórzy wierzą, że przynosi pecha, choć największym pechem – zauważa z goryczą przyjaciółka zamordowanej – było to, że była kobietą. I że ośmielała się traktować seks w taki sposób, jaki kobietom ciągle jeszcze nie uchodzi.

Pewnie dlatego tak trudno znaleźć właściwego winowajcę. Tymczasem co piąte śledztwo dotyczące zabójstwa pozostaje we Francji nierozwiązane, o czym informuje na początku filmu tablica, nienależąca bynajmniej do porządku fikcji. Moll, relacjonując przypadek szczególnie drastyczny, nie pomija także obiektywnych i prozaicznych czynników. Pokazuje, jak słabości systemu (nieodpłatne nadgodziny, biurokracja, zepsuta drukarka) spowalniają przebieg dochodzenia. 

Niewątpliwie wpływ ma również kondycja psychiczna funkcjonariuszy – od zobojętnienia, przychodzącego z wysługą lat po spalanie się w obliczu niepojętego zła i własnej niemocy. Najbardziej interesuje reżysera psychologiczno-społeczny wymiar sprawy, która zdarzyła się w XXI wieku w sercu europejskiej cywilizacji.

Filmy i seriale, kino polskie i zagraniczne. Nowości na VOD poleca co tydzień Anita Piotrowska, krytyczka filmowa „Tygodnika”.

Chwilami scenariusz Molla i Gilles’a Marchanda bywa nazbyt literalny w swoich diagnozach i oskarżeniach męskości, zwłaszcza im bliżej finału, kiedy do akcji wkracza zdeterminowana sędzia śledcza. Dosyć szybko też można się domyślić, co próbuje w sobie zajeździć młody policjant, pedałując w kółko po welodromie. 

Mimo to „Noc 12 października” pozostaje filmem gęstym i ostatecznie niedopowiedzianym, kręconym przeciw schematom zarówno policyjnych dochodzeń, jak i gatunkowych filmów o nich. I chociaż wiele miejsca zajmuje szorstka gliniarska przyjaźń, to pojawiający się znienacka motyw goryczkowego kwiatu należałoby odnieść przede wszystkim do samej zbrodni i domniemanych czarownic, kojarzonych niegdyś z zielarstwem. 

Opowieść o tym, dlaczego spalono dwudziestojednoletnią Clarę, pozostaje tematem najważniejszym, wykraczającym poza jeden konkretny przypadek i niewymagającym dodatkowych fabularnych atrakcji. Dużo ciekawszym niż rozwiązywanie zagadki. 

Dziękujemy, że nas czytasz!

Wykupienie dostępu pozwoli Ci czytać artykuły wysokiej jakości i wspierać niezależne dziennikarstwo w wymagających dla wydawców czasach. Rośnij z nami! Pełna oferta →

Dostęp 10/10

  • 10 dni dostępu - poznaj nas
  • Natychmiastowy dostęp
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
10,00 zł

Dostęp kwartalny

Kwartalny dostęp do TygodnikPowszechny.pl
  • Natychmiastowy dostęp
  • 92 dni dostępu = aż 13 numerów Tygodnika
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
79,90 zł
© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]
Krytyczka filmowa „Tygodnika Powszechnego”. Pisuje także do magazynów „EKRANy” i „Kino”, jest felietonistką magazynu psychologicznego „Charaktery”. Współautorka takich publikacji, jak „Panorama kina najnowszego”, „Szukając von Triera”, „Encyklopedia kina”, „… więcej