Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Spektakl komunistów

Spektakl komunistów

09.04.2016
Czyta się kilka minut
Pod koniec lat 50. XX w. zajęta umacnianiem władzy po wydarzeniach Października 1956 r. „nowa” ekipa I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki zostaje zaskoczona milenijną inicjatywą Kościoła.
Mieszko i Dąbrówka. Srebrna moneta zaprojektowana przez Józefa Gosławskiego, 1966 r. Fot. PESELL / WIKICOMMONS
P

Prymas Stefan Wyszyński „odczytuje znaki czasu” i korzystając z osłabienia władz przechodzi do kontrofensywy. Chce odrodzenia religijno-moralnego Polaków i wzmocnienia Kościoła po represjach lat 40. i 50. Ukoronowaniem tego projektu ma być wielkie święto katolicyzmu w roku jubileuszowym milenium chrztu Polski – 1966.

W połowie 1958 r. komuniści budzą się z letargu. Milenijną inicjatywę oceniają jako wyzwanie; boją się, że w 1966 r. może dla nich dojść do katastrofy – jeśli nie politycznej, to co najmniej wizerunkowej. Jednak pomysłu na kontrakcję im brak. Najchętniej zastosowaliby metodę kija, lecz po „okresie błędów i wypaczeń” nie chcą ryzykować. Jak diabeł święconej wody boją się „drugiego Poznania”. Ostatecznie decydują się na własne obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego (1960-66), które mają przyćmić kościelne Milenium. Mobilizują „masy”, które chcąc nie chcąc uczestniczą w tym wielkim i drogim spektaklu zafundowanym przez państwo.

W konkurencyjnych i konfrontacyjnych wobec Milenium obchodach Tysiąclecia akcent pada na celebrę rocznic historycznych oraz tzw. czyny społeczne. Działania te przynoszą pewne profity, lecz towarzyszy im trudna do zniesienia otoczka propagandowa. Zwieńczeniem jest pokaz siły 22 lipca 1966 r.: defilada wojskowa w Warszawie.


1050 lat temu Mieszko I przyjął chrześcijaństwo i na zawsze zmienił bieg naszej historii. Ale czy na pewno wiemy dlaczego, gdzie i kiedy się to stało? Zapraszamy w pasjonującą podróż przez mroki najwcześniejszych dziejów Polski | Przeczytaj dodatek "966: ŚWIADECTWO CHRZTU" »


Równolegle ekipa Gomułki podejmuje zakulisowe, często bezprawne działania, które mają storpedować kościelne Milenium. Niespodziewanie władzom pomaga orędzie wystosowane 18 listopada 1965 r. przez biskupów polskich do biskupów niemieckich. Peerelowska propaganda bombarduje Kościół nienawiścią za słowa „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Mimo to gros Polaków – najpierw zaskoczonych i nierozumiejących gestu biskupów – opowiada się po ich stronie.

W styczniu 1966 r. komuniści uniemożliwiają kard. Wyszyńskiemu wyjazd do Rzymu na otwarcie obchodów roku milenijnego. Niemal wszystkie uroczystości kościelne w kraju – zwłaszcza te najważniejsze z kwietnia i maja – mają swoje państwowe, sztucznie wykreowane odpowiedniki. Aparat państwa szykanuje duchowieństwo i laikat za „wrogie wystąpienia”. Uruchamia się wszystkie siły i środki w celu maksymalnego ograniczenia udziału wiernych w obchodach – zatrzymuje się ich w pracy, w szkołach, na uczelniach, nie udziela urlopów, zamyka połączenia autobusowe i kolejowe, organizuje konkurencyjne imprezy. Największe nasilenie tych działań przypada przed centralnymi uroczystościami milenijnymi 3 maja 1966 r. na Jasnej Górze.

Władze utrudniają także peregrynację po kraju Obrazu Nawiedzenia, czyli kopii jasnogórskiej ikony. Ale to wszystko na nic. We wrześniu 1966 r. bezsilne państwo każe ją „aresztować” i pod przymusem umieszcza na Jasnej Górze. Odtąd po PRL peregrynują puste ramy obrazu. Wrażenie jest jeszcze bardziej piorunujące. Aparat policyjny nie unika też „kryterium ulicznego”. W 1966 r. dochodzi do poważnych incydentów w Krakowie (8 maja), Gdańsku (29 maja), Warszawie (26 czerwca), a w 1967 r. także w Sosnowcu (20-21 maja). Inną odsłoną konfliktu z Kościołem jest niedopuszczenie do przyjazdu do Polski papieża Pawła VI, który chce odwiedzić Jasną Górę w maju, a gdy to okazuje się niemożliwe, w grudniu 1966 r.
Mimo represji wierni masowo uczestniczą w uroczystościach kościelnych, przy okazji „głosując nogami” przeciwko komunistom. Kościół osiąga swoje cele taktyczne i wygrywa na punkty rozpętaną przez ekipę Gomułki wojnę o Milenium.

A co z celami strategicznymi? Czy zostały osiągnięte? Obchody jubileuszu zostały przecież stworzone przez Prymasa Tysiąclecia w trosce o przyszłość i jakość polskiego katolicyzmu. Czy dziś, po latach, pamiętamy jeszcze o tym przesłaniu? ©

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]