„Sejpak”: poetycka korespondencja Katarzyny Zdanowicz i Elżbiety Michalskiej

Sejpak to ręcznie tkany materiał, misterna robota wykonywana na wąskich krosnach, najczęściej wełnianym wątkiem na lnianej osnowie. Jest charakterystyczna dla Podlasia, choć dziś coraz trudniej ją spotkać. Kluczowa jest w nim dwoistość, kontrast, jaki tworzą dwa różne materiały i kolory, które jednak ostatecznie łączą się w ściśle określone, geometryczne wzory. Katarzyna Zdanowicz i Elżbieta Michalska swój poetycki dwugłos postanowiły tak właśnie nazwać. W tym wypadku sejpaki utkane ze słów łączy z ich materialnymi pierwowzorami więcej niż tylko forma. Tkaniny, które powstawały w ten sposób, świadczyły o bogactwie rodziny – towarzyszyły też ich właścicielom w najważniejszych momentach życia, jak chrzciny, śluby czy pogrzeby. To rodzaj ornamentu, który w swojej abstrakcyjności pozornie wydaje się jedynie niepraktycznym dodatkiem, jednak poprzez swoją funkcję staje się niezwykle ważnym elementem o znaczeniu egzystencjalnym.

Tomik powstawał długo – jako swoista forma poetyckiej korespondencji, „wiersz za wiersz, list za list”, jak piszą same autorki. Ten dialog zbudowany jest poprzez liczne kontrasty: miasto-wieś, życie-śmierć, przeszłość-teraźniejszość, które jednak nie antagonizują się nawzajem. Wręcz przeciwnie, opowiadają o złożonym, wielowymiarowym doświadczeniu. 

„Siedzę na walizce i czekam na taksówkę. / Chociaż czy warto czy wypada – / do dworca niedaleko i tobołek lichy. / Sztuczna chryzantemo, przepraszam / że Ciebie się wstydziłam. / Teraz całuję na pożegnanie siwe skronie” pisze Michalska, a Zdanowska odpowiada jej: „niczego ci nie przyniosłam / – siebie / – a później nawet sztucznej chryzantemy / – trawa nieskoszona / – znicze wygaszone / dziś szukałam twojego grobu ale znowu się zgubiłam”. Rozmowa ciągnie się przez cały tomik, czasem nabiera tempa, kiedy indziej meandruje na boki – a wszystko po to, aby stworzyć wspaniały, niepowtarzalny wzór, który będzie czymś więcej niż tylko ozdobą.

Katarzyna Zdanowicz, Elżbieta Michalska SEJPAK, Fundacja Sąsiedzi, Złotoria–Katowice 2023