Operacja "Dunaj"

Zestaw archiwalnych kronik filmowych, będących zapisem wydarzeń w Pradze w 1968 r. Czterdziestominutowy materiał nakręcony przez czechosłowackich filmowców opatrzony komentarzem. Praskie lotnisko opanowane przez wojska radzieckie i bułgarskie, czołgi sowieckie na placu Hradczańskim, barykady z aut i autobusów, manifestanci wznoszący okrzyki "Dubček, Svoboda"... Operacja "Dunaj", czyli wkroczenie na teren Czechosłowacji 600 tys. żołnierzy sowieckich, polskich, bułgarskich, wschodnioniemieckich i węgierskich w celu powstrzymania reform zagrażających komunistycznym kacykom. Smutny bilans: 500 rannych i 108 zabitych obywateli Czechosłowacji. Operacja "Dunaj" ukazana tak, jak było naprawdę. Dobra odtrutka na cukierkowatą baśń w reżyserii Jacka Głomba.
Czyta się kilka minut

"Praga 1968. Archiwalne materiały z interwencji wojsk Układu Warszawskiego", DVD, Wydawnictwo Grube Ryby, 2008

Władze polskie, na czele z Władysławem Gomułką, bardzo źle znosiły krytykę marcowych wydarzeń w Polsce ze strony czechosłowackich mediów. 6 maja 1968 r. wystosowały do rządu Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej notę protestacyjną przeciw "antypolskim i antysocjalistycznym wypadom w czechosłowackiej prasie, radio i telewizji". Histeria polskich władz narastała wprost proporcjonalnie do zwiększania swobód u naszych południowych sąsiadów. Służbie Bezpieczeństwa polecono prowadzić nasłuch niezależnych rozgłośni radiowych działających w CSRS, wzmożono kontrolę korespondencji między obywatelami obu krajów, uaktywniono agentów mających informować o wszelkich przejawach poparcia Polaków dla Czechów i Słowaków. W operacji "Dunaj" uczestniczyły oddziały 2. Armii Wojska Polskiego, w sumie 25 tys. żołnierzy. Na stronie  www.ustrcr.cz można odnaleźć pełną listę ofiar "bratniej" interwencji, w tym nazwiska Zdenki Klimesovej i Jaroslava Vesely zastrzelonych przez pijanych polskich żołnierzy w Jičinie.

Wszystkim działaniom operacyjnym polskiego MSW, milicji i Służby Bezpieczeństwa związanym z sytuacją w Czechosłowacji nadano kryptonim "Podhale". W książce wydanej przez IPN zebrano meldunki, szyfrogramy i sprawozdania. Odnotowano 143 przypadki kolportażu ulotek ze sprzeciwem wobec interwencji w 64 polskich miejscowościach, ponad 200 napisów na murach, jest też protokół przeszukania w mieszkaniu Ryszarda Siwca, który w ramach protestu przeciw inwazji dokonał samospalenia na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie i którego postać próbowano zdyskredytować. W książce znajdują się także informacje o przyznaniu odznaczeń 47 pracownikom MSW za "zasługi" podczas "pracy" w Czechosłowacji.

"Operacja Podhale" Służba Bezpieczeństwa wobec wydarzeń w Czechosłowacji 1968-1970" opracowali: Łukasz Kamiński, Grzegorz Majchrzak, IPN, Warszawa 2008

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

TP Online: Dostęp roczny online

ilustracja na okładce: Nikodem Pręgowski dla „TP”

Artykuł pochodzi z numeru TP 34/2009