Król

Postawisz nad sobą króla, którego ­wybierze Pan, twój Bóg...” (Pwt 17, 15). Zbliża się czas, gdy Izraelici przestaną być już nomadami i osiądą we własnym kraju. Rozwój rolnictwa i handlu zrodzi potrzebę centralizacji funkcji administracyjnych i militarnych. Wówczas Izrael zacznie dopominać się o króla. Prorok Samuel wysunie przeróżne argumenty (1 Sm 8), ale w końcu zaakceptuje wolę ludu, uznając monarchię za zło konieczne. Powyższego cytatu nie należy więc rozumieć jako zobowiązania do posiadania ziemskiego władcy, jest to jedynie informacja, że taka możliwość istnieje.

W praktyce wybór króla przez Najwyższego polega na tym, że przyszłego władcę wskazuje prorok. Kandydat musi być rodowitym Izraelitą. W Talmudzie jest opowieść o królu Judy Agrypie I, osadzonym na tronie przez Rzym. Wywodził się on z Edomitów. Podczas ceremonii roku jubileuszowego Agrypa I odczytywał Torę. Gdy doszedł do Pwt 17, 15, rozpłakał się w poczuciu, że nie jest godzien sprawować władzy ze względu na swe pochodzenie. Jednakże lud zapewnił króla, że uważa go za brata.

Urząd królewski podlega ograniczeniom. Władca nie może mieć zbyt wielu koni – czyli jego armia nie powinna być nazbyt liczna. Królowi nie wolno także mieć zbyt wielu żon. Koszty utrzymania haremu są wysokie i zwykle odbija się to na wysokości podatków. Poza tym bujne życie osobiste utrudniłoby monarsze zajmowanie się sprawami swoich poddanych. Trzecie ograniczenie dotyczy ilości posiadanych bogactw, by ustrzec poddanych przed wyzyskiem.

Na królu ciąży obowiązek posiadania własnego zwoju Tory, który władca ma nosić ze sobą i nieustannie studiować. Musi sprawować rządy w zgodzie z Torą, która będzie pełnić funkcję konstytucji państwowej. Niemożliwa jest sytuacja, w której król Izraela stałby się stojącym ponad prawem despotą. Poddani są zobowiązani modlić się za władcę. Tak ujmuje to Talmud: „Rabin Chanina, zastępca arcykapłana, rzecze: módl się za pomyślność władzy, bo gdyby nie obawa przed nią, jeden by drugiego żywcem połknął”. Modlitewnik używany w Polsce jeszcze na początku tego wieku zawiera m.in. modlitwę za cara i jego rodzinę. Gdy ujrzymy koronowaną głowę, odmawiamy specjalne błogosławieństwo – pamiętali o tym niektórzy żydowscy nobliści podczas ceremonii wręczenia nagrody.

Monarchia monarchią, a jedynym prawdziwym Królem Izraela jest Najwyższy. Śmiertelnik może być co najwyżej Jego wybrańcem. Ziemski król jest odpowiedzialny przed Najwyższym, a także przed ludem, który wprowadził go na tron. Nie stoi ponad poddanymi, lecz jest ich bratem. Zaiste – primus inter pares.©