Genealogia Mojżesza jest niejasna

Wybawiciel musi być do pewnego stopnia obcy, albowiem nikt nie jest prorokiem we własnym kraju.

16.01.2024

Czyta się kilka minut

Fot. GRAŻYNA MAKARA /
Małgorzata Kordowicz / FOT. GRAŻYNA MAKARA

Przyzwyczajeni, że tytuł jest próbą uchwycenia istoty dzieła, możemy się lekko zdziwić. Jesteśmy mianowicie na początku drugiego rozdziału „Księgi Imion” [hebr. sefer – księga, zwój, szemot – imiona, nazwy, Sefer Szemot – Księga Wyjścia]. Czy – poza Lewim, lecz to w pewnym sensie też funkcja społeczna – dostrzegają Państwo w poniższej narracji jakieś imiona? „I poszedł był pewien mąż z domu Lewi i pojął córkę Lewiego. I poczęła owa niewiasta i urodziła syna; a widząc, jak był pięknym [hebr. ki tow], ukrywała go przez trzy miesiące. [Faraon dybał wówczas na życie hebrajskich chłopców, więc matka umieściła dziecko w koszyku na Nilu]. Stanęła zaś siostra jego opodal… I zeszła córka Faraona… I otworzyła, i obaczyła dziecię, a oto był to chłopiec płaczący! [Jego siostra zaoferowała, że przyprowadzi hebrajską mamkę]. I zabrała kobieta dziecię, i karmiła je” (Wj 2, 1-2 oraz wersy 4, 5 i 9; Cylkow). Osoby, które zetknęły się wcześniej przynajmniej z tzw. starotestamentowymi opowieściami biblijnymi, bez trudu rozszyfrują tożsamość chłopca. Jego imię pada po raz pierwszy w Biblii w kolejnym wersie: „I wyrosło dziecię, i przywiodła je do córki Faraona, i stał się jej synem, i nazwała imię jego Mosze, mówiąc: »Bo z wody wydobyłam go«” (Wj 2, 10).

Mojżesz wyłania się z wody – jakby niezależny od anonimowej rodziny. Wcześniej jego rodzicielka „widzi, że jest piękny”. Któreż dziecko nie jest piękne w oczach swojej matki? Skromny zasób hebrajskich przymiotników pozwala na takie tłumaczenie, jednak najbardziej podstawowe znaczenie tow to „dobry”. Przy stwarzaniu świata, w kolejnych „dniach”, Najwyższy niejednokrotnie „widział, że to było dobre” [hebr. ki tow]. Czyżby wybawiciel, w zamyśle od zarania dziejów, podczas niewoli egipskiej czekał tylko na odpowiedni moment, by się narodzić?

Tradycja chciałaby widzieć w faraonowej córce Żydówkę: po cóż „zeszła ku rzece” (wers 5), jeśli nie po to, by symbolicznie obmyć się z bałwochwalstwa? 1 Krn 4, 18 zdaje się potwierdzać tę tezę. Poza tym nadaje synowi hebrajskie imię – ki meszitihu, „bo go wyciągnęłam”. Teraz on będzie wyciągać innych z niewoli. Wybitny hiszpański gramatyk i komentator z przełomu XI i XII wieku opiera się na tym, co dla niego dostępne: Mosze to hebrajska forma egipskiego imienia Monios – tak ono wygląda w księdze o rolnictwie, przetłumaczonej z egipskiego na arabski, oraz tak zostało odnotowane w księgach greckich uczonych. Dzisiaj wiemy więcej na ten temat: Mojżesz oznacza po egipsku „zrodził”, jak na przykład w imieniu Ramzes – „[bóg] Ra zrodził [tego faraona]”. Widocznie wybawiciel musi być do pewnego stopnia „obcy”, albowiem nikt nie jest prorokiem we własnym kraju.

Dziękujemy, że nas czytasz!

Wykupienie dostępu pozwoli Ci czytać artykuły wysokiej jakości i wspierać niezależne dziennikarstwo w wymagających dla wydawców czasach. Rośnij z nami! Pełna oferta →

Dostęp 10/10

  • 10 dni dostępu - poznaj nas
  • Natychmiastowy dostęp
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
10,00 zł

Dostęp kwartalny

Kwartalny dostęp do TygodnikPowszechny.pl
  • Natychmiastowy dostęp
  • 92 dni dostępu = aż 13 numerów Tygodnika
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Wybrane teksty dostępne przed wydaniem w kiosku
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
79,90 zł
© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]
Jest rabinką. Absolwentka Wydziału Hebraistyki UW, uczyła hebrajskiego m. in. na UW, w WLH im. J. Kuronia i na UMCS-ie w Lublinie, a obecnie w warszawskim Liceum im. Zuzanny Ginczanki. Wydała 2 książki: polsko-hebrajski modlitewnik dla dzieci oraz wzbogacony… więcej

Artykuł pochodzi z numeru Nr 3/2024

W druku ukazał się pod tytułem: Wzięty z wody