Zamieszkać z Bogiem

Dla jakości liturgii nieobojętna jest kościelna architektura. Namysł nad nią podjął Louis Bouyer, francuski teolog katolicki, oratorianin, konsultant ds. liturgii podczas Soboru Watykańskiego II. Dzięki wydawnictwu Astraia możemy poznać jego krótką, ale fundamentalną książkę "Architektura i liturgia" (wydaną pod patronatem "TP"). Praca z 1967 r. nie straciła na aktualności: patrząc na świątynie powstałe w Polsce w ostatnich dekadach, trzeba przyklasnąć obronie rozumienia kościoła jako miejsca rozmowy Boga z ludźmi.

Teolog nie jest obrońcą źle pojmowanej tradycji: "Najczęściej budynki kościelne machinalnie, nieudolnie i bez głębszego zrozumienia powielają modele z przeszłości" - pisze. Autor popiera odprawianie Mszy św. nie tyle "tyłem do ludu", co "przodem do Boga". Krytykuje podział świątyni na nawy, dzielące wspólnie zgromadzonych. Bouyer nie jest ani nowatorem, ani tradycjonalistą. Wiele jego rad znalazło spełnienie w kościele Saint-Pierre de Firminy-Vert zaprojektowanym w latach powstawania "Architektury i liturgii" przez Le Corbusiera, a wybudowanym w trzy lata po śmierci teologa w 2004 r. (zob. "TP " 3/2009 ).

Bouyer pisze, że odnowa, którą zakładała soborowa "Konstytucja o liturgii", nie oznacza odrzucenia tradycji, z których narodziły się kościoły zachodnie. Odnowa jest przemianą ducha, w którym sprawowana jest liturgia. Duch wciela się dzięki "etosowi", który scala wszystkie szczegóły obrzędu - a chrześcijaństwo czerpie siłę do życia z żywej tradycji, dzięki nieustannemu Wcieleniu. Wcielenie odbywa się w kościele, ale dzieje się w tym, czym staje się duch człowieka, kiedy Duch Święty zaczyna w nim działać.

Kościół pulsuje życiem. Tak jak Nowy Testament rodzi się w łonie Starego, tak kościół rodzi się w starożytnej synagodze. To w niej modlono się w stronę Arki Przymierza, która była tronem mieszkającego w świątyni Boga. By zrozumieć znaczenie kościoła, Bouyer każe czytelnikowi najpierw zrozumieć synagogę, kościoły syryjskie, bazyliki rzymskie i kościoły bizantyńskie.

LOUIS BOUYER, "ARCHITEKTURA I LITURGIA", wydawnictwo Astraia, Kraków 2009