Reklama

Siostra Izabela

Siostra Izabela

25.01.2007
Czyta się kilka minut
13 miesięcy w izolatce więzienia o zaostrzonym reżimie w Inowrocławiu. Zimno, głód, czas stojący w miejscu. Tak od 1952 r. odsiadywały część wyroków kobiety uznane za "najbardziej zaciekłych wrogów władzy ludowej. Była wśród nich Zofia Łuszczkiewicz: siostra Izabela ze zgromadzenia szarytek.
W

Wytrzymała izolatkę; nie popełniła w niej samobójstwa ani nie oszalała, jak niektóre ze współwięźniarek. Może zahartowały ją wcześniejsze więzienia: w Fordonie i na Mokotowie, a także brutalne śledztwo UB, nadzorowane osobiście przez Jacka Różańskiego.

Po trzech latach w Inowrocławiu, nazywanym przez więźniów "polskim Oświęcimiem", zamieniono jej dożywocie na 15 lat i przeniesiono do więzienia w Fordonie. W czerwcu 1956 r. zezwolono na półroczną przerwę w odbywaniu kary. Zamieszkała w domu szarytek w Krakowie. Było już jednak za późno: w więzieniu zachorowała na gruźlicę nogi, a po wybiciu zębów rozwinął się nowotwór szczęki.

Siostra Izabela - w czasie wojny łączniczka AK, później członkini antykomunistycznej organizacji Wolność i Niepodległość - wiedziała, że w czasie okupacji łatwo było opowiedzieć się po właściwej stronie. Po 1945 r. sprawy się komplikowały: siostra współpracowała z WiN-em, ale odmówiła, gdy dowódca organizacji w Rzeszowie, Aleksander Lazarowicz, poprosił ją o otrucie funkcjonariusza UB ppor. Ludwika Bojanowskiego.

Okryty złą sławą Bojanowski leżał wtedy w szpitalu, w którym siostra pracowała. Podziemie wykonało na nim w końcu wyrok śmierci, ale ona nie brała w tym udziału. Niemniej to za rzekomy udział w zabiciu Bojanowskiego zakonnicę skazano w 1950 r. na trzykrotną karę śmierci (potem zmienioną na dożywocie). Sąd nie chciał wysłuchać ani trojga Żydów, którym siostra uratowała życie w czasie wojny, ani też rodzonej siostry Bojanowskiego, która chciała zeznawać na jej korzyść.

Zanim trafiła do więzienia, udało się jej wyjechać na krótko za granicę. Był rok 1947. Nie wiadomo, dlaczego nie została w Rzymie, jak wielu polskich uchodźców. Wiadomo natomiast, co odpowiedziała, gdy zaproponowano jej wypuszczenie na wolność w zamian za podpisanie fałszywego protokołu przesłuchania, z przyznaniem się do winy: "Podsuniętego protokołu nie tylko nie podpisałam, ale zaznaczyłam, że gdyby sfałszowano mój podpis, to i tak na rozprawie głośno krzyczałabym, że takiego kłamstwa nigdy nie zeznałam i nie zeznam. (...) Kategorycznie odmówiłam, gdyż czyste sumienie droższe mi było i jest nad życie".

Za czyste sumienie rzeczywiście zapłaciła życiem: wycieńczona i chora, zmarła w 1957 r.

Patrycja Bukalska

Korzystałam z książki "Kościół w godzinie próby 1945--1989. Nieznane dokumenty i świadectwa", Dom Wydawniczy Rafael.

Ten materiał jest bezpłatny, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]