Nasi przodkowie zjadali swoich zmarłych

U magdaleńczyków kanibalizm nie był zwyczajnym elementem diety, lecz specyficznym rytuałem pogrzebowym.

09.10.2023

Czyta się kilka minut

Fot. JOHN SIBBICK / Science Photo Library / East News

Rozłupane czaszki, z których pozyskiwano mózg, pogruchotane kości, z których wysysano szpik, a także kości ze śladami nacięć po oddzieleniu mięsa – tak obrobione ludzkie szczątki jednoznacznie wskazują na kanibalizm. Nasi przodkowie mogli go uprawiać nawet 1,5 mln lat, bo tyle liczą skamieniałości kości piszczelowej klasyfikowanej jako Homo erectus, znalezionej w regionie jeziora Turkana w Kenii i posiadającej ślady nacięć, które mogły zostać wykonane wyłącznie kamiennym ostrzem. Choć w tym przypadku nie musiało dojść do kanibalizmu w ścisłym sensie, ponieważ zjadani i zjadający mogli wywodzić się z blisko spokrewnionych, lecz odmiennych gatunków hominidów.

W Europie ślady kanibalizmu znajdujemy m.in. na stanowiskach kultury magdaleńskiej – jednej z dwóch dużych populacji, obok kultury epigraweckiej, występujących między ok. 20-10 tys. lat temu. W zasięgu występowania obu tych kultur znalazły się także ziemie polskie – kulturę epigrawecką reprezentują znaleziska z Wilczyc pod Sandomierzem, a magdaleńską – ludzkie szczątki (ze śladami nacięć) z Jaskini Maszyckiej, położonej w Ojcowskim Parku Narodowym.

W artykule opublikowanym w „Quaternary Science Reviews” William A. Marsh i Silvia Bello z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie przeanalizowali dane archeologiczne z blisko 60 miejscowości i postawili tezę, że u magdaleńczyków kanibalizm nie był zwyczajnym elementem diety, lecz specyficznym rytuałem pogrzebowym. Na stanowiskach tej kultury nie znajdujemy bowiem pochówków. One występują za to powszechnie na stanowiskach reprezentujących kulturę epigrawecką, gdzie z kolei nie ma żadnych śladów kanibalizmu. Badania genetyczne potwierdziły, że przedstawiciele obu kultur wywodzili się z różnych populacji.

To ustalenie zmusza nas do zastanowienia, czy starsze przejawy kanibalizmu –np. wśród neandertalczyków – również nie miały wymiaru kulturowego. ©℗

Dziękujemy, że nas czytasz!

Wykupienie dostępu pozwoli Ci czytać artykuły wysokiej jakości i wspierać niezależne dziennikarstwo w wymagających dla wydawców czasach. Rośnij z nami! Pełna oferta →

Dostęp 10/10

  • 10 dni dostępu - poznaj nas
  • Natychmiastowy dostęp
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Autorskie newslettery premium
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
10,00 zł

Dostęp kwartalny

Kwartalny dostęp do TygodnikPowszechny.pl
  • Natychmiastowy dostęp
  • 92 dni dostępu = aż 13 numerów Tygodnika
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Autorskie newslettery premium
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
79,90 zł
© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]
Filozof i kognitywista z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych oraz redaktor działu Nauka „Tygodnika”, zainteresowany dwiema najbardziej niezwykłymi cechami ludzkiej natury: językiem i moralnością (również ich neuronalnym podłożem i ewolucją). Lubi się… więcej

Artykuł pochodzi z numeru Nr 42/2023