Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Wydanie specjalne „Polska Żydowska” – najważniejsze teksty o najtrudniejszej relacji

Wydanie specjalne „Polska Żydowska” – najważniejsze teksty o najtrudniejszej relacji

23.01.2019
Czyta się kilka minut
W setną rocznicę urodzin Marka Edelmana przedstawiamy Państwu wydanie specjalne „Polska Żydowska” - wybór najlepszych tekstów „Tygodnika Powszechnego” poświęconych relacjom polsko-żydowskim.
D

Dlaczego tak trudno wypowiedzieć te dwa proste słowa? Dlaczego tak trudno o związanych z nimi tematach pamiętać i dlaczego nie można o nich zapomnieć? Jak brzmią klasyczne już teksty o Zagładzie i polskiej współodpowiedzialności za nią, o antysemityzmie i antyjudaizmie? Jak rozmawiać o Auschwitz, Jedwabnem, Kielcach czy Marcu’68, ale też o tych zdarzeniach ze wspólnej historii, które dają nadzieję na przyszłość? Jakie są miejsca, w których fatalizm nieporozumień i wrogości wydaje się przełamany, a prawda o przeszłości ma charakter terapeutyczny?

Choć wszystkie te pytania unosiły się nad nami podczas pracy nad „Polską Żydowską”, mam nieodparte wrażenie, że to wydanie specjalne „Tygodnika” powinno się obyć bez żadnych wstępów. Z jednej strony nie ma co tłumaczyć: tematy, po które sięgamy, należą do budzących w naszym kraju najwięcej emocji. Awantura wokół ubiegłorocznych zmian w ustawie o IPN, burze wokół kolejnych książek Jana Tomasza Grossa, skandal związany z antysemicką homilią prałata Jankowskiego czy ponura heca z krzyżami na oświęcimskim Żwirowisku to przykłady pierwsze z brzegu, a przecież bywały czasy – nawet już po Zagładzie – kiedy oprócz słów leciały kamienie, a niewinnych obywateli Polski zabijano i zmuszano do emigracji. Z drugiej strony tematy te należą do najważniejszych w „Tygodnikowej” historii i tożsamości, i to nie tylko dzięki publikacji przypomnianego także tutaj eseju Jana Błońskiego.

Pozwolą więc Państwo, że zwrócę uwagę na jedną tylko kwestię. Obecność tego wydania w punktach sprzedaży wyznaczją rocznice wyzwolenia obozu Auschwitz i Powstania w Getcie Warszawskim, nad całością jednak unosi się inna data – kończymy pracę nad „Polską Żydowską” w setną rocznicę urodzin Marka Edelmana. W zamykającym to wydanie tekście „Najważniejsze jest życie” przypomniał on, że Holokaust nie był tylko sprawą niemiecko-żydowską, w której brała udział także jakaś grupa Polaków, ale że był klęską cywilizacji europejskiej – i to klęską, która nie skończyła się w 1945 roku. W również tu publikowanej dramatycznej rozmowie z Anką Grupińską dodawał z kolei, że w jego myśleniu nie ma miejsca na naród wybrany i na ziemię wybraną: jest sprawa poszanowania każdego życia. I koniec. Po przypomnieniu tych słów „Polska Żydowska” naprawdę może się obyć bez wstępu.

Michał Okoński, redaktor wydania

 

Spis treści:

Anka Grupińska: Słowa pełne miłości

BIEDNI POLACY PATRZĄ NA GETTO
Jan Błoński: Biedni Polacy patrzą na getto
Ludzkość, która zostaje: rozmawiają Jan Błoński, Marek Edelman, Czesław Miłosz i Jerzy Turowicz
Michał Okoński: Pustynia ludzka
Paweł Śpiewak: Wieniec zielony

PROBLEM OŚWIĘCIMIA:
Karolina Przewrocka-Aderet: Z dachów Birkenau
Stanisław Stomma: Problem Oświęcimia
Marek Zając: Auschwitz, pytania o przyszłość
Odcisk stópki: Rozmowa z Jolantą Banaś-Maciaszczyk
Co ty tutaj robisz?: rozmowa z Mikołajem Grynbergiem

W CZASIE ZAWIESZONYM
W czasie zawieszonym: Rozmowa z Barbarą Engelking
Dariusz Libionka: Żydowska Polska Walcząca
Piotr Weiser: …żyjemy godziną, minutą
Dziennik z bunkra Miła 34
To wszystko nie ma żadnego znaczenia: Anka Grupińska rozmawia z Markiem Edelmanem

TEN JEST Z OJCZYZNY MOJEJ
Władysław Bartoszewski: Polacy z pomocą Żydom 1939-1944
Karolina Przewrocka-Aderet: Samarytanie od jedwabników
Zmiana krajobrazu pamięci: Rozmowa z Mateuszem Szpytmą
Jacek Leociak: Nasi sprawiedliwi

ROLE POLSKICH ŻYDÓW
Jan Tomasz Gross: Wyjaśniam, że krew na moim ubraniu
Bardzo smutna rocznica: Rozmowa z Aleksandrem Smolarem
Role polskich Żydów: Rozmowa z Piotrem Pazińskim
Lęk przed zamknięciem: rozmowa z Michałem Głowińskim
Kalina Błażejowska: Bez goryczy

NIEPAMIĘĆ ZBIOROWA
Jan Tomasz Gross: Niepamięć zbiorowa
Paweł Machcewicz, Rafał Wnuk: Historyk ahistoryczny
Jerzy Jedlicki: Wiedza jako źródło cierpień
Władysław Bartoszewski: O problemach niepamięci refleksja osobista
Adam Michnik: O czym nie lubią pamiętać Polacy i Żydzi

SĄSIEDZI, BRACIA
Dariusz Libionka: Między słowami
Jerzy Turowicz: Antysemityzm
Ks. Stanisław Musiał SJ: Czarne jest czarne
Kard. Stanisław Dziwisz: Sąsiedzi, bracia

NAJWAŻNIEJSZE JEST ŻYCIE
Bogdan Białek: Widok z kieleckiej ławeczki
Karolina Przewrocka-Aderet: W jednym spali domu
Jacek Taran: Ludzie, nie liczby
Dariusz Stola: Wzrok odzyskiwany
Janusz Makuch: Od sztetla do Syjonu
Marek Edelman: Najważniejsze jest życie

WIERSZE
Antoni Słonimski: Ten jest z ojczyzny mojej
Jerzy Ficowski: 5.VIII.1942
Jan Darowski: Post mortem

TYGODNIK POWSZECHNY WYDANIE SPECJALNE NR 1 (9) 
wydanie papierowe dostępne od 23 stycznia w salonach prasowych i punktach z dobrą prasą.

E-WYDANIEkup w sklepie Woblink

ISSN 2392-3628
Redakcja: Michał Okoński
Projekt graficzny, łamanie: Marek Zalejski
Fotoedycja: Grażyna Makara, Marek Zalejski
Typografia: Marta Bogucka, Andrzej Leśniak, Artur Strzelecki,
Korekta: Grzegorz Bogdał, Sylwia Frołow, Maciej Szklarczyk
Opieka wydawnicza: Maja Kuczmińska, Anna Pietrzykowska, Marta Filipiuk-Michniewicz

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Nasz "ludzki" gatunek indywidualnie i zbiorowo unika odpowiedzialności za swoje czyny. Dlatego pamięć jest tak ważna. Tylko ona może znacznie ograniczyć korzystanie z ludzkiej krzywdy. Nie tylko relacje polsko żydowskie są trudne. Ta tzw. trudność wynika z wrodzonej cechy człowieka. Była i jest. Dotyczyła wszystkich grup czy społeczności których słabość można było wykorzystać na przykład chłopów pańszczyźnianych, niewolników, wyznawców innej wiary, ludzi innej narodowości. Nie chcemy o tym wiedzieć.Unikamy każdej odpowiedzialności przede wszystkim własnej.
Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]