Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Rozważanie

Rozważanie

25.10.2011
Czyta się kilka minut
Oto, w jaki sposób rozumiem Miłosza. Jeśli forma jest nierozerwalnie związana z rzeczywistością, rzeczywistość nie może być chaotyczna.
R

Rzeczywistość to chaos przesiany przez formę (lub formy), co oznacza, że rzeczywistość jest drugorzędna w stosunku do chaosu, który, z kolei, stanowi rzeczywistą podstawę naszego istnienia. W tym sensie nie ma sprzeczności między językiem (formą) a rzeczywistością. Sprzeczność występuje tylko między chaosem a formą lub między chaosem a rzeczywistością. To, co pozostaje bez formy, nie należy do rzeczywistości i na odwrót: rzeczywistość jest kontemplowalna tylko dlatego, że jest kształtowana przez formę. Gdy Miłosz mówi, że głównym zadaniem poezji jest kontemplacja rzeczywistości, ma na myśli to, że jedynym sposobem osiągnięcia tego celu jest kontemplacja form. Czym, w takim razie, są u Miłosza przedmioty? Jeśli zgodzimy się z tym, że podmiot ma charakter kontemplatywny, jest zatem niezbędny, przedmiot musi być czymś, co nazwałbym rzeczywistością uformowaną, tj. rzeczywistością-jako-formą i formą-jako-rzeczywistością. Poza tą rzeczywistością-formą rozpościera się ogromna, nieukształtowana pseudorzeczywistość pozbawiona nadanego ludzką ręką kształtu i dlatego całkowicie niepostrzegalna, jako że postrzeganie to nadawanie rzeczom sensów. Ta chaotyczna rzeczywistość nie jest rzeczywistością jako taką, ponieważ pozostaje bez-sensowna i w związku z tym nieludzka. "Kosmos, to znaczy ból bredził we mnie diabelskim językiem", mówi Miłosz w 1978 r. i rozumiemy to wyznanie jako poważne ostrzeżenie przed nieinteligibilnością języka diabelskiego, przeciwstawionego językowi ludzkiemu.

Co zatem, aby zadać klasyczne pytanie, jest poza językiem? Poza językiem nie ma oczywiście niczego lub, mówiąc ściślej, jest tylko wykraczająca poza język nicość. Ale jeśli tak, jedyną rzeczą, którą można rozważać, jest język rozumiany jako rezerwuar form ustanowiony przeciwko chaosowi. Teraz rozumiemy krótkie zdania o "Republice doskonałej", zawarte przez Miłosza w jego notatkach do "Hymnu o perle" (1981):

Od samego rana, ledwo słońce tam trafi przez cieniste

klony, chodzą rozpamiętując święte słowo: Jest.

("Republika doskonała")

Fragment wykładu wygłoszonego podczas konferencji w Chicago.

Tłum. MŻ

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Autor artykułu

Teoretyk literatury, eseista, krytyk literacki, publicysta, tłumacz, filozof. Dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie. Stefan and Lucy...

Dodaj komentarz

Uwaga! Przypominamy o ciszy wyborczej. Trwa ona od północy z 19 na 20 października do momentu zakończenia głosowania w wyborach samorządowych 21 października. W tym czasie nie wolno prowadzić agitacji wyborczej - czyli publicznie nakłaniać lub zachęcać do głosowania w określony sposób, również w internecie. Za złamanie zakazu agitacji grozi kara grzywny od 500 tys. do miliona zł.  

 

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum
Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]